جوادرضایی شاعرسبزواری سرود:سردشت سرنداشت که بی دشت مانده بود / وقتی قطار فاجعه برگشت،مانده بود / با من بگو ، تو ازآن شب چه دیده ای؟! / وقتی نفس زخاک حلبچه کشیده ای. واینگونه « بیست و یکمین یادواره بمباران شیمیایی حلبچه و سردشت در دانشگاه بین المللی قزوین» به همت دانشجویان کرد دانشگاه آغاز گشت.

جواد رضایی شاعر جوان و پر احساس سبزواری برای خواتندن سروده اش دعوت شد که در بخشی از شعر خود در مورد شهر سردشت این چنین سرود :
سردشت سر نداشت که بی دشت مانده بود/ / وقتی قطار فاجعه برگشت ، مانده بود
با من بگو ، تو از آن شب چه دیده ای ؟! / وقتی نفس زخاک حلبچه کشیده ای
پرواز کن و گرنه به کپسول زنده ای / پرواز کن ز خاک زمین ، تو پرنده ای
حقّ تو زندگی ست ، ولی مرگ بهتر است / وقتی که قرص قیمت خون برادر است
گفتند صبر می کنی و خوب می شوی / من قول می دهم که تو ایوب می شوی
لعنت به آنکه روز تو را شب کشید و رفت / او که ندید حال تورا ، شب دوید و رفت
بال شکسته را به تو تقدیم می کنم / این شعر خسته را به تو تقدیم می کنم .
ریشه های بمباران شیمیایی سردشت و حلبچه
دکتر اسعد اردلان ، استاد دانشگاه و مشاور امور بین الملل انجمن دفاع از حقوق مصدومین سردشت ضمن اظهار خوشحالی از اجرای حکم اعدام بانی اصلی فاجعۀ حلبچه علی حسن المجید گفت : نتیجه جنگ در هر حال منجر به توحّش و آوارگی شده و برگزاری این مراسم صرفاً برای یادآوری شهدا نیست بلکه برای آموزش آیندگان است که بدانند جنگ آداب و اصولی دارد . به گفته وی، رهایی از ترس در جنگ رهایی از حملاتی است که متوجّه انسان های غیر فعّال در جنگ است . انسان ها همواره از جنگ می ترسند و نمی توان مانع ترس انسان ها از جنگ شد . براساس آمار موجود در طول تاریخ ، انسان ها فقط 250 سال جنگ نداشته و در عصر حاضر ، از زمان خاموش شدن شعله های جنگ جهانی دوم فقط 162 روز بدون جنگ بوده و جنگ حتّی در تعریف صلح نیز تأثیر گذاشته و صلح به حالتی که جنگ نباشد تعریف شده و صلح هم با جنگ تعریف می شود و بر این اساس همواره آلام جنگ مورد توجه انسان ها بوده و هست .
از نظر وی،امنیت جنگ به معنای جلوگیری از کاربرد سلاحهایی می باشد که استفاده از آنها غیر ضروری است اومی گوید: به نظر ژان ژاک روسو، انسان ها با هم دشمن نیستند امّا وقتی که به هیبت سرباز در می آیند با هم دشمن خواهند شد و ما باید ترتیبی اتخاذ کنیم که انسان ها همواره در صلح با هم زندگی کنند و در جنگ ها باید امنیت انسان و اصول و حقوق انسانی رعایت شوند تا از این طریق انسان ها از ترس رها باشند .
وی گفت : امروزه کشورها بجای سلاح های شیمیایی از سلاحهای لیزری استفاده می کنند که کاربرد این گونه سلاحها هم ممنوع است و رعایت قواعد و حقوق جنگ منجر به حفظ امنیت انسان ها می شود .
به گزارش سایت "پوشپه ر" بنا به آمار اعلامی از سوی مشاور امور بین الملل ، سالانه بین 8 الی 15 نفر از جانبازان شیمیایی در اثر تأثیرات این گازها شهید می شوند که همین آمار به تنهایی مصداق تعریف درد و رنجهای غیر ضروری که در جنگ ممنوع شده می باشد و اگر از ابتداء و شروع جنگ ایران و عراق که دنیا شاهد استفاده از سلاح شیمیایی در جنگ علیه ایران بود واکنش نشان داده می شد ، مسأله به سردشت و بعدها به حلبچه کشیده نمی شد .
اردلان گفت که انسان ها باید به آن اندازه از بلوغ برسند که دیگر به این اقدامات متوسّل نشوند و مسلّح کردن کشورها به سلاحهای مختلف به معنای دفاع شرافتمندانه نیست بلکه باعث ایجاد انرژی و توان برای زورگویی کشور مسلّح شده می گردد و مردم باید یاد بگیرند که با هم نجنگند .
از سردشت از خواهر خواندۀ حلبچه سلام می کنم
پیام قربانیان شیمیایی سردشت از سوی عثمان مزیّن دبیر کمیته حقوقی انجمن دفاع از حقوق مصدومین شیمیایی سردشت خوانده شد: من از شهر شیمیایی زده سردشت از خواهر خواندۀ حلبچه به شما سلام می کنم؛ به شما که در این دانشگاه پر آوازه حضور پیدا کرده اید؛ از شهری که پس از گذشت بیش از20 سال ،هنوز هم با درد مصدومیّت و رنج شیمیایی زندگی می کنند .آری ! زندگی می کنند ؛ چون نمی توان با درد مجروحیّت مبارزه کرد . مبارزه ای که تکلیف پیروز و شکست خورده از همان ابتداء روشن است دیگر نمی توان آن را مبارزه نام نهاد . مبارزه برای زندگی که حق بدیهی انسان است نمیتواند معنایی داشته باشد . درد مصدومیّت با گاز خردل دردی نیست که بتوان با آن مبارزه کرد یا آن را درمان نمود باید بناچار با آن زندگی کرد . مردم سردشت و حلبچه هر لحظه و هر ثانیه با آن درد زندگی می کنند . این دیگر زندگی نیست ؛بلکه مرگ بسیار شیرین تر و گواراتر از آن است.
21 سال پیش در این روزها مردم کردستان خود را برای شروع سال جدید وآغاز فصل بهار آماده می کردند یادگار و هدیۀ جدیدی از حکومت صدام دریافت کردند . هدیۀ صدامیان بمب شیمیایی بود .
فاجعه ای که در کمتر از یک ساعت بیش از پنج هزار نفر از ساکنان شهر کوچک را به مرگ و نیستی کشاند در تصوّر هیچ انسانی نمی گنجد حتّی کسانی که با ماهیت بعث،عملیات انفال، نسل کشی ها و اعدام های دسته جمعی آنان آشنایی دارند به سختی قادر به درک این تراژدی غیر انسانی خواهند بود .
به جا گذاشتن آثار طولانی مدّت از جنگ و ادامۀ آن به بعد از جنگ حتّی در زمان حمله علیه نظامیان و جنگاوران ممنوع شده ؛ به طریق اولی ایجاد رنج مضاعف برای کسانی که اصلاً درجنگ دخالتی نداشته و نظامی نبوده و از حمایت های حقوق جنگ نسبت به غیر نظامیان برخوردارند یا کسانی که طبق قانون شهروند کشور مهاجم محسوب می شوند بسیار مذموم و ناپسند تر است . اگر جهانیان و رسانه های گروهی و کشورهای تاثیر گذار در زمان حمله شیمیایی حکومت بغداد به شهر غیر نظامی و مسکونی سردشت در 28 ژوئن 1987 و مصدوم شدن بیش از هشت هزار نفر از ساکنین بی دفاع آن ، کمترین واکنش و اعتراضی نسبت به این حمله و محکومیت بانیان آن بروز می دادند به طور قطع و یقین ، هفت ماه بعد از آن ،و در 16 مارس 1988 حمله ای مشابه با آن امّا با ابعاد گسترده تر و با استفاده از تسلیحات پیشرفته تر در حلبچه تکرار نمی شد . بمباران شیمیایی صورت گرفه علیه سردشت و روستاهای تابعه به مقابه سنگ محکّی برای حاکمان بغداد بوده تا با آن افکار عمومی جهانیان ، موضع کشورهای دیگر و میزان تأثیر تسلیحات شیمیایی در اختیارشان را بسنجند که با کمال تأسف به تمامی اهداف خود نائل گردیده اند و ما وظیفه داریم که با انعکاس وضعیّت قربانیان شیمیایی این دو شهر ، ننگ و شومی جنگ را به جهانیان نشان دهیم .
دیگر سکوت در مقابل این گونه جنایت ها جایز نیست ؛ و دیگر مشاهده وقایعی مانند بمباران شیمیایی ، عملیات غیر انسانی موسوم به انفال ، کوچاندن کردها از خاک آباء و اجدادی شان و نابود کردن اقوام دیگر اصلاً پذیرفتنی نبوده و خواستار اتّخاذ تدابیر جدّی و ایجاد دادگاههای عادلانه برای ممنوعیت کامل و همیشگی تکثیر ، تولید ، استفاده ، انتقال فناوری و خرید و فروش سلاح های شیمیایی به امید دست یابی به جهانی مملو از صلح و عاری از جنگ و سلاح های شیمیایی و همچنین تلاش برای کمک به قربانیان این گونه سلاحها و بهبودی نسبی آنان است .
مصادیق ارتکاب ژنوساید علیه انسان ها و اقوام
لیلا مروتی استاد دانشگاه سخنران بعدی بودند که به بررسی مصادیق ارتکاب ژنوساید علیه انسان ها و اقوام پرداخت.
مروّتی گفت: رویکرد شورای امنیت بیشتر سیاسی بوده تا حقوقی و این شورا همواره تصمیمات سیاسی را بر تصمیمات اساسنامه ای ترجیح داده که مصادیق آن در کردستان ،جمهوری چچن ، آفریقا و آمریکای لاتین قابل مشاهده بوده و این شورا در موارد مذکور رویکرد حقوقی مناسبی را اتخاذ نکرده است . به موجب فصل هفتم منشور ملل متحّد شورا می تواند با استفاده از نیروی زور مانع کشورهایی شود که صلح را به مخاطره می اندازند ؛ امّا متأسفانه از این حق چشم پوشی شده است . در خصوص جرایم صورت گرفته در کردستان عرق از سال 1988 تا 1991 که نیروهای ائتلاف در دفاع از کویت به عراق حمله کرده و منطقۀ کردستان را به عنوان منطقۀ امن از این کشور جدا کردند واکنشی دیده نمی شود و هیچ نهاد حقوقی در مورد ژنوساید صورت گرفته در کردستان اقدامی انجام نداده که رویکرد یکسانی هم در موارد مشابه دیده نمی شود و شورا از انجام این موضع گیری ها در مورد کردهای ترکیه سرباز زده است . در این کشور مادّه 413 خلاف منشور و اعلامیه جهانی حقوق بشر تدوین شده که سالب هرگونه حق برابری برای کردهای ترکیه است و حتّی در این کشور از اعطای حقّ پناهندگی به آوارگان عراقی خودداری شده است.
به گفته لیلا مروّتی ، دیوان کیفری بین المللی هدف عمدۀ خود را تعقیب و محاکمۀ سران دولت ها می داند و برخلاف دیگر دیوان ها ، بحث عدم مصونیّت افراد و دولت ها را وضع و آنان را مورد حکم و مجازات قرار می دهد . امّا این دیوان نتوانسته نیازها و درخواست های اقلیّت ها و اقوام را تأمین و لحاظ کند و صرفاً پاسخگوی شکایات و درخواست های دولت های عضو بوده و جرایم صورت گرفته علیه اقلیّت های بدون دولت یا دولت های غیر عضو در این دیوان مورد توجه و رسیدگی قرار نمی گیرد . همچنین به خسارت وارده به قربانیان ناشی از تجاوز و نسل کشی و ... رسیدگی می شود امّا جبران خسارت روانی مورد توجه نیست و این دیوان دارای مشکلات و تداخل صلاحیّت هایی با شورای امنیّت است .
درپایان این صاحبنظر علوم سیاسی و روابط بین الملل خواستار توجّه به جنایات صورت گرفته در سردشت و حلبچه شده و اظهار امیدواری نمود که سازمان ملل متحد اجماع نظر واحدی را نسبت به برابری حقوق انسان ها و تعریف و مصادیق ژنوساید حاصل نماید .
برای حلبچه،داغدار جاودان نامردمی ها
در پیام دانشجویان کرد دانشگاه بین المللی قزوین تحت عنوان "به یاد حلبچه ، داغدار جاودان نامردمی ها تاریخ" آمده که : روزنامۀ گاردین چاپ لندن ، فروردین ماه 1367 : " هیچ جراحت و خون و اثرانفجاری روی اجساد دیده نمی شود . پوست این اجساد به طرز عجیبی تغییر رنگ داده است و چشمهایشان باز و خیره است ، چرک خاکستری رنگی از دهانشان بیرون زده و انگشتان دست آن ها به طرز عجیبی کج و کوله است . این طرف مادری بچه اش را برای آخرین بار در آغوش فشرده و آن سو پدری خود را سپر نوزادی از آنچه نمی دانسته چیست کرده است ."
در روز 25 اسفند ماه سال 66 مردم حلبچه مشغول تماشای هواپیماهای رژیم بعثی شدند . آنها به این صحنه به خاطر جنگ این رژیم با ایران عادت داشتند امّا فکر نمی کردند که این بار خودشان مورد تهاجم این حیوان درنده خو که سال ها در خاورمیانه جولان داده بود باشند .
50 هواپیمای جنگی که هرکدام حامل 4 بمب شیمیایی 500 کیلویی بود به یکباره بر آسمان حلبچۀ بی دفاع هجوم می آورند و با پخش عوامل تاول زا (سولفور موستارد) گاز خردل (ایپریت) و گازهای اعصاب به آلوده سازی هوای این شهر می پردازند . آری فاجعۀ انسانی حلبچه به یکی از بزرگترین جنایات جنگی قرن تبدیل شد که تنها بمباران اتمی هیروشیما و ناکازاکی را می توان با آن قیاس نمود و این درحالی ست که کشور عراق جزو امضاء کنندگان پروتکل 1925 ژنو مبنی بر ممنوعیت استفاده از سلاحهای شیمیایی بود .
حلبچه به فجیع ترین شکل ممکن شهید گردید امّا جامعه جهانی سکوت مرگبار خود را ادامه داد تا بار دیگر نشان دهد همیشه حق با قدرتمندان است و هیچ کس از کردهای بی دفاع حمایت نکرد تا فریاد زنان و کودکان بی گناه در گلو خفه شود .
به هرحال صدام حسین و جلادانش توسط اربابانشان واژگون گشته و به دار مجازات سپرده شدند امّا این برای قصاص خون صدها هزار انسان بی گناه در خاورمیانه نبود ، بلکه تسویه حساب و دفع فتنه این دیکتاتور از سوی اربابانش باعث نابودی وی گردید .
فارغ از هر نوع تحلیل سیاسی آنچه که انسان را به شگفتی وا می دارد کشته شدن صدها هزار همنوع خود توسط انسان می باشد . بدیهی است که واقعیات تاریخ را هیچ گاه نمی توان انکار کرد و جنایات انسانی تا ابد مایۀ شرمساری چهره انسانیت است . آری این فجایع متعلّق به انسانیّت و ما هم جزیی از انسانیّت هستیم پس بیایید تا با زنده نگه داشتن یاد مظلومیّت مردم سردشت و حلبچه نشان دهیم که انسانیّت تنها جنایت و سنگ دلی نیست .
عبرت آموزی از درس های تاریخ
خالد قادر مرزی دبیر همایش ،هدف دانشجویان کرد برگزار کننده را عبرت آموزی از درس های تاریخ در مورد عاقبت جنایتکاران تاریخ ، گرامیداشت یاد مظلومیّت های انسان های بیگناه و بی دفاع ، اشاعه و ترویج تفکر مبارزه جویانه با جنگ طلبان و جنایتکاران جنگی ، نمایاندن حوادثی که شاید به عنوان بخشی از تاریخ به صلاحدید برخی ذینفعان پنهان مانده اند و بیان حسّ انسان دوستی و همدردی دانشجویان برای بازماندگان و درد چشیدگان این فاجعه انسانی در جهت التیام دردهای آنان عنوان کرد
اجرای گروه موسیقی ژوان با خوانندگی سعدا... نصیری ،و اجرای ترانه نالۀ کودک حلبچه ای ، مولودی خوانی و نمایش کلیپی از تصاویر و فیلم های مربوط به مناظر طبیعی سردشت و مصدومین شیمیایی این شهر و شهر حلبچه ساخته عدنان مهرشاد از دیگر بنامه های این همایش بود.